Artykuł: Pascal - Jak zacząć?

Czym jest Pascal?

Pascal to język programowania wysokiego poziomu (w odróżnieniu od np. Asemblera, który jest językiem programowania niskiego poziomu). Język został zaprojektowany przez Niklausa Wirtha w 1970 roku. Jest to najpopulrniejszy język programowania obok C++. Pascal został zaprojektowany tak, aby łatwo można było zapamiętać wszystkie funkcje, dzięki czemu w Pascalu większość funkcji nazwana jest po angielsku (w przeciwieństwie do C++, gdzie priorytetem była prędkość pisania kodu), dlatego każdy kto zna angielski nie powinien mieć problemów z zapamiętaniem funkcji. Język, który jest obiektową wersją Pascala to ObjectPascal. W odróżnieniu od języków niskiego poziomu, języki wysokiego poziomu trzeba kompilować. Do tego celu przeznaczony jest kompilator - program, który tłumaczy kod napisany w języku wysokiego poziomu na kod maszynowy procesora (ciągi zer i jedynek).

Wybór kompilatora

Najpopularniejsze języki programowania mają zazwyczaj wiele kompilatorów do wyboru. Każdy z nich różni się tym, że rozpoznaje inny dialekt (odmianę) języka. Pascal także ma wiele dialektów (np. popularny TurboPascal). Istnieje wiele kompilatorów tego języka. Najbardziej popularnym i uniwersalnym kompilatorem jest Delphi firmy Borland. Delphi potrafi kompilować wszystkie dialekty języka Pascal. Każdy, kto chce zacząć przygodę z Pascalem, powinien wybrać Delphi. Wersje tradycyjne (6, 7, 8) potrafią kompilować wszystkie odmiany Pascala oraz niektóre C++. Wersje od 2005 są już kompilatorami, które potrafią przeczytać jak i tworzyć programy we wszystkich w najpopularniejszych językach i dialektach. Wersja 2006 (w pakiecie Borland Developer Studio) jest obecnie najbardziej rozbudowanym kompilatorem. Można powiedzieć, że potrafi wszystko. Początkujący jednak nie powinni interesować się tą wersją, bo to tak jakby zaczynać programowanie w C++ od Borland C++ BuilderX (który mocno różni się od zwykłego C++ Buildera [więcej]). Pomijam już to, że Delphi 2006 jest jeszcze bardziej skompikowanym narzędziem niż C++ BuilderX. Dodatkowo wersje od Delphi 8 wspierają już platformę Microsoft .NET, która potrafi bardzo pomóc w przyspieszeniu programowania pod Windows, jednak ma sporo minusów (m.in. użytkownik korzystający z programu, który wykorzystuje .NET, musi mieć zainstalowany pakiet Microsoft .NET Framework). Na początek nie warto zajmować się tą platformą. Każdemu programiście Pascala w zupełności wystarczy Delphi 7, a konkretnie wersja Personal, która jest darmowa dla zastosowań niekomercyjnych. Pobrać ją można tutaj. Borland słynie z tego, że aby uruchomić pobrany produkt, należy ściągnąć klucz aktywacyjny, a co się z tym wiąże wypełnić wiele formularzy. Wszystko jednak jest darmowe i znajduje się na stronie Borland.

Poznać Delphi

Delphi jest bardzo rozbudowanym narzędziem przeznaczonym przede wszystkim do programowania obiektowego w ObjectPascalu. Aby zacząć przygodę z Pascalem, należy wyłączyć kilka okien i funkcji, które potrzebne są nam jedynie do programowania w języku ObjectPascal. Delphi po uruchomieniu wygląda tak:
Delphi
Numerkami zostały zaznaczone poszczególne części kompilatora. Okna oznaczone cyframi 2, 3 i 4 nie będą nam potrzebne, ponieważ służą do programowania obiektowego. Jeśli jednak jesteś ich ciekaw, zobacz ich opis. Okno 1 to główny obszar, w którym będziemy pracować - jest to okno kodu. Pasek narzędzi oznaczony numerem 5 zawiera komponenty używane w programowaniu obiektowym. Wyłączamy zatem okna 2, 3 i 4 oraz ewentualnie ukrywamy pasek narzędzi z komponentami. Kolejnym krokiem będzie konfiguracja Delphi do pracy z czystym Pascalem. Pierwsze co najlepiej zmienić to schemat kolorowania na domyślne kolorowanie Pascala, oczywiście nie jest to konieczne. Wchodzimy w Tools -> Editor Options i przechodzimy na zakładkę Color. Tam zmieniamy schemat kolorowania na Visual Studio ™ i zatwierdzamy wybór.
Wybór schematu kolorowania
Później wybieramy File -> New -> Other. Otworzy nam się okno, z którego można wybrać rodzaj projektu. Pascal jest przeznaczony do pracy pod konsolą, tzn. programy uruchamiają się w systemie Microsoft DOS. ObjectPascal pozwala od razu przejść w środowisko Windows, jednak Pascal służy do czego innego, co nie znaczy, że nie można tworzyć w nim aplikacji pod Windows. Wybieramy zatem Console Application i zatwierdzamy wybór. W oknie kodu pojawi się krótszy kod niż wcześniej. Maksymalizujemy okno, aby mieć jak największy obszar roboczy. Końcowy efekt wygląda u mnie tak:

W tak skonfigurowanym Delphi można już zacząć programować w Pascalu.